Mama is jarig

Morgen ben ik jarig.

Mijn mama-verjaardags-ontbijt-op-bed was jaar op jaar een fiasco. Vanaf kleins af aan, vertikt de oudste het om gezellig mee te doen, ontstaat er strijd wie waar op bed mag zitten en verdwijnt een felicitatie in de vorm van ‘gefeliciteerd’, een kus of een knuffel, naar de allerlaagste prioriteit. Het snel afgeraffelde verjaardagsontbijt eindigt steevast in verkreukelde zelfknutsels, een ongeopend cadeau op de grond, een door hun vader afgedwongen felicitatieknuffel, boze kinderen, een gefrustreerde vader en een verdrietige, verre van jarige moeder.

Die cadeaus vond ik het minst belangrijk. De liefde van mijn kinderen, het samen gezellig op bed, kinderen die trots hun verjaardagsknutsels geven waar ik ze helemaal voor de hemel in mag prijzen. Stralende ouders, genietend van hun kroost. Dáár verheugde ik me op. Ik was keer op keer weer zo teleurgesteld en na de scheiding vier jaar terug, heb ik het verjaardags-ontbijt definitief afgeschaft.

Mijn verjaardag bleef ik wel vieren met de kinderen. Ook daar ging het steeds mis. Draaide het om de kinderen uit elkaar halen. Nul aandacht en energie over voor bezoek. Ik voelde me verre van jarig als zij erbij waren. Elk jaar na afloop van mijn verjaardag, zei ik steevast: ‘Ik vier het nooit meer’. En dit jaar hield ik vol. Geen verjaardag met bezoek met de kinderen: maar een dansfeest in de kroeg later in het jaar. Begin dit jaar gaf ik dat bij de kinderen aan. ‘Op mama’s verjaardag zijn wij met zijn 3en’. De reacties liepen uiteen van ‘O’ tot ‘OK’.

Deze week is het vakantie, dus morgen zijn we de hele dag met zijn drietjes. Een week geleden besloot ik de dag van morgen met de jongens door te spreken. De jongens mogen zelf een taartje kiezen en ik wil graag van ze weten wat leuk zou zijn om te doen samen. De jongste is al snel tevreden en vertrekt vrolijk naar boven. Als we met zijn tweeën zijn, zie ik teleurstelling in de ogen van mijn oudste.  Hij zegt: ‘Alle plannen die ik had bedacht, kunnen niet’. En dan vertelt hij wat hij heeft bedacht. Ik sta als versteend aan het aanrecht en schiet vol. Want wat hij heeft bedacht, is zó bijzonder en zo attent. Mijn huis versieren, honderd ballonnen opblazen, met een cadeau erin wat ik een half jaar geleden een keer heb genoemd. All I ever wanted. Hij ziet mijn ontroering, weet dat hij me zojuist ontzettend gelukkig heeft gemaakt, en keert zich van me af. ‘Mahaaaam, niet janken’.

Ik weet dat ik hem nu niet teveel op zijn huid moet gaan zitten. Maar ik weet één ding gelijk heel zeker: wat hij wil, wat hij heeft bedacht: dat gaat gebeuren. Linksom of rechtsom. Want dit moet toegejuicht worden. Wat is hij toch gegroeid, wat werkt hij hard en wat heeft hij toch een prachtig mooi hart. Mijn verjaardag, kan nu al niet meer stuk.

Terugkijkend, in het geval van het dramatische-verjaardagsontbijt-op-bed, besef ik dat het autisme van de oudste, waarvan we vier jaar geleden nog niet wisten dat hij dat had, een grote rol heeft gespeeld. Want wat ik leerde uit het boek ‘Geef me de 5’ dat ik destijds ging lezen, was dat hij het volgende nodig had: “Vertel me duidelijk wat, hoe, waar, wanneer en met wie, dan wil ik graag doen wat er van mij wordt verwacht”.

Bij alles wat er om hem heen gebeurt, moet hij namelijk ‘puzzelen’ om de samenhang te begrijpen. En als er verkeerd wordt gepuzzeld, omdat er vaak informatie ontbreekt op de wat, hoe, waar, wanneer en/of wie, dan rolt daar een eigen waarheid uit. Klopt de realiteit niet met zijn waarheid, dan laat hij gedrag zien dat bijzonder en opvallend is en anders dan je bij de meeste andere kinderen ziet. In zijn geval: boos, opstandig, zeer bepalend, fysiek (duwen, slaan) en naarmate hij beter begon te praten ook verbaal (schelden, onaardige dingen zeggen). “Vertel me duidelijk wat, hoe, waar, wanneer en met wie, dan wil ik graag doen wat er van mij wordt verwacht”. Om hem zoveel mogelijk te helpen de juiste puzzel te maken, heeft hij dus altijd duidelijkheid nodig op deze vijf gebieden. Hierdoor ziet hij de juiste samenhang, is zijn waarheid afgestemd op die van ons, en weet hij wat er van hem verwacht wordt.

Inmiddels heeft hij hier al ontzettend veel in geleerd en grote stappen in gemaakt. En lukt het hem steeds beter om zelf om duidelijkheid te vragen, als hij informatie mist.

Als ik dit echter in de context plaats van het verjaardagontbijt van vroeger, dan was veel voor hem onduidelijk: het wat was onduidelijk (wat gaan we allemaal doen, hoeveel cadeautjes worden er gegeven, wat eten en drinken we), het hoe (eerst cadeautjes geven of eerst eten, wie mag dan eerst) en het wanneer (hoe laat gaan we beginnen, hoe lang duurt het en hoe gaat de ochtend dan verder?). Ik zou me zo kunnen voorstellen dat dit dan ook als volgt verliep.

‘De kinderen komen met hun vader de slaapkamer binnen en hun vader begint te zingen. De oudste zingt niet mee (wat: hij was niet voorbereid dat zingen erbij hoorde). ‘Toe, zing nou mee, dat is leuk voor mama’, oppert hun vader nog, maar nee, dat helpt niet. De oudste roept dat zijn vader moet stoppen met zingen. Wordt boos. Zijn puzzel klopt niet, en het is zijn waarheid dat dus ook niemand mag zingen. Als de jongste ook nog mee probeert te zingen, krijgt hij een duw van zijn broer. Vervolgens zoekt iedereen een plekje op bed. Daar voltrekt zich het volgende dilemma. De jongste springt enthousiast op bed, kruipt liefdevol op mij af en wil me gelijk zijn knutsel laten zien. De oudste duwt hem weg (hoe: het is niet duidelijk wie waar op bed gaat zitten en wie als eerste een cadeau mag geven). De jongste begint te huilen. De oudste reageert niet en geeft zijn eigen knutsel aan mij. Die maak ik nog niet open. We troosten eerst de jongste en spreken de oudste erop aan dat hij niet mag duwen. Als wij daarna zeggen dat de jongste toch eerst zijn knutsel mag geven en de oudste daarna aan de beurt is, knijpt de oudste het knutselwerk van zijn broertje kapot. Nog geen vijf minuten zijn ze binnen. Weg feestdrang. Weg vrolijke stemming’.

Wat zagen wij als ouders? Een chagrijnig jongetje dat niet mee wil zingen (maar oké, dat kan en dat mag), die zijn vader afblaft (respectloos), die zijn broertje een duw geeft (zielig). Die bepaalt wie waar mag zitten op bed (dat bepalen papa en mama wel), wederom zijn broertje wegduwt (wat jammer nou, hij liet juist zo lief, vrolijk en trots zijn mooie knutsel zien en nu moet hij huilen), die de knutsel van zijn broertje kapot maakt (neeeeeeeeeee!).

Wat zag zijn broertje? Die had vooral zin om zijn knutsel en cadeautjes te geven. Hij ziet boosheid van zijn broer, frustratie van zijn vader, de trieste blik van zijn moeder. Veel negatieve aandacht naar zijn grote broer. Vervolgens krijgt hij twee keer een duw en wordt zijn knutsel kapot gemaakt.

En hoe voelde de oudste zich? Onbegrepen, boos, gefrustreerd. Hoe dom dat zijn vader en broertje gaan zingen; snappen ze er nou helemaal niets van? En vervolgens krijgt hij op zijn kop. Geen idee waarom. En hij voelt zich nog bozer.

Als ik eraan denk dat de oudste zich jaren zo onbegrepen moet hebben gevoeld, en dat hij niet anders kón, snijdt dat recht door mijn ziel. Ik weet dat het niet helpt om terug te blijven kijken en die pijn te blijven voelen. Ik weet ook dat het niet werkt om de dag van morgen te voorspellen. Maar ik weet wel, dat, hoe de dag van morgen ook verloopt, dat de intentie er van ons alle drie is om er een heel fijne verjaardag van te maken. En dat is genoeg.

2 Replies to “Mama is jarig”

Laat een reactie achter op booksometea Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s